นาฏยศัพท์

นาฏยศัพท์กับการแสดง
   นาฏยศัพท์ หมายถึง ศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการแสดงนาฏศิลป์ไทย ซึ่งใช้เรียกท่าทางที่ปฏิบัติหรือกิริยาอาการต่าง ๆ ทางนาฏศิลป์ เพื่อใช้สื่อความหมายให้เกิดความเข้าใจ และสามารถปฏิบัติได้ตรงกัน
นาฏยศัพท์แบ่งเป็น  3 หมวด ดังนี้
1.  หมวดนามศัพท์    คือ    ศัพท์ที่เรียกชื่อท่ารำ หรือชื่อท่าที่บอกการกระทำของผู้นั้น
2.  หมวดกริยาศัพท์   คือ   ศัพท์ที่ใช้เรียกในการปฏิบัติบอกกิริยาอาการ
3.  หมวดเบ็ดเตล็ด    คือ   ศัพท์ที่ใช้เรียกภาษานาฏศิลป์ที่นอกเหนือไปจากนามศัพท์และกริยาศัพท์
นาฏยศัพท์ที่ควรรู้จักและฝึกปฏิบัติ มีดังนี้
1)  จีบ คือ การจรดปลายนิ้วหัวแม่มือที่ข้อแรกของปลายนิ้วชี้ นิ้วที่เหลือทั้งสามเหยียดตรง แล้วกรีดออกไปให้สวยงามคล้ายพัด
2)  การตั้งวง คือ การตั้งลำแขนเป็นวงคล้ายครึ่งวงกลม มือตั้งขึ้น และหันฝ่าทืออกนอกลำตัว ให้นิ้วทั้งสี่ชิดกัน ส่วนนิ้วหัวแม่มือหักงอเข้าทางฝ่ามือเล็กน้อย หันฝ่ามือออกนอกตัว และหักข้อมือเข้าหาลำแขน
3)  การกล่อมไหล่ คือ การเอียงไหล่ขวาไปข้างหน้า แล้วกลับมาเอียงไหล่ซ้าย ทำให้ต่อเนื่องอย่างช้า ๆ หน้าตรง
4)  การตีไหล่ คือ การกดไหล่ลง แล้วดันไหล่ไปด้านหลัง ลักษณะคล้ายกับการวาดด้วยไหล่ทั้ง 2 ข้างให้ปฏิบัติอย่างต่อเนื่องกัน ใช้ในการรำของตัวละครที่เป็นมอญ ลาว พม่า เช่น รำพลายชุมพล
5)  การฉอ้อนตัว คือ การถ่ายน้ำหนักตัวลงบนเท้าหน้า พร้อมกับโน้มลำตัวไปด้านหลังเล็กน้อย แล้วจึงถ่ายน้ำหนักตัวคืน โดยมากใช้กับตัวนาง
6)  การสะดุ้งตัว คือ การยึดตัวขึ้นเหมือนกิริยาสะดุ้ง ตามจังหวะเพลงบางครั้งก็ใช้สลับกับการกระทบจังหวะ เรียกว่า “ยืด-ยุบ” นิยมใช้ร่วมกับการลักคอและเล่นมือ เรียกว่า “เยื้องตัว” ปรากฏในท่ารำเพลงเร็ว
7)  การถัดเท้า คือ กิริยาการใช้เท้าแบบหนึ่ง ซึ่งมีอยู่ 2 ลักษณะ คือ การถัดเท้าอยู่กับที่ และการถัดเท้าแบบเคลื่อนที่ การถัดเท้าจะใช้เท้าขวาถัดเสมอโดยจะใช้ส่วนของเท้าตั้งแต่จมูกเท้ามาถึงส้น เท้าไถพื้นขึ้นไป แล้ววางเท้าลงตามจังหวะ ดังนี้
จังหวะที่ 1    ยกเท้าซ้ายก้าว
จังหวะที่ 2    เท้าขวาไถพื้นและยก
จังหวะที่ 3    วางเท้าขวาลง
8)  การฉายเท้า คือ การใช้เท้าข้างใดข้างหนึ่งยืนเป็นหลัก ส่วนเท้าอีกข้างหนึ่งให้ใช้จมูกเท้าจรดพื้นเปิดส้นเท้าขึ้น แล้วฉายหรือลากจมูกเท้าไปด้านข้างในลักษณะครึ่งวงกลม

About these ads

About krooluang

บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน

Posted on มีนาคม 5, 2011, in นาฏศิลป์. Bookmark the permalink. แสดงความคิดเห็น.

ความคิดเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: