นาฏยศัพท์

นาฏยศัพท์กับการแสดง
   นาฏยศัพท์ หมายถึง ศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการแสดงนาฏศิลป์ไทย ซึ่งใช้เรียกท่าทางที่ปฏิบัติหรือกิริยาอาการต่าง ๆ ทางนาฏศิลป์ เพื่อใช้สื่อความหมายให้เกิดความเข้าใจ และสามารถปฏิบัติได้ตรงกัน
นาฏยศัพท์แบ่งเป็น  3 หมวด ดังนี้
1.  หมวดนามศัพท์    คือ    ศัพท์ที่เรียกชื่อท่ารำ หรือชื่อท่าที่บอกการกระทำของผู้นั้น
2.  หมวดกริยาศัพท์   คือ   ศัพท์ที่ใช้เรียกในการปฏิบัติบอกกิริยาอาการ
3.  หมวดเบ็ดเตล็ด    คือ   ศัพท์ที่ใช้เรียกภาษานาฏศิลป์ที่นอกเหนือไปจากนามศัพท์และกริยาศัพท์
นาฏยศัพท์ที่ควรรู้จักและฝึกปฏิบัติ มีดังนี้
1)  จีบ คือ การจรดปลายนิ้วหัวแม่มือที่ข้อแรกของปลายนิ้วชี้ นิ้วที่เหลือทั้งสามเหยียดตรง แล้วกรีดออกไปให้สวยงามคล้ายพัด
2)  การตั้งวง คือ การตั้งลำแขนเป็นวงคล้ายครึ่งวงกลม มือตั้งขึ้น และหันฝ่าทืออกนอกลำตัว ให้นิ้วทั้งสี่ชิดกัน ส่วนนิ้วหัวแม่มือหักงอเข้าทางฝ่ามือเล็กน้อย หันฝ่ามือออกนอกตัว และหักข้อมือเข้าหาลำแขน
3)  การกล่อมไหล่ คือ การเอียงไหล่ขวาไปข้างหน้า แล้วกลับมาเอียงไหล่ซ้าย ทำให้ต่อเนื่องอย่างช้า ๆ หน้าตรง
4)  การตีไหล่ คือ การกดไหล่ลง แล้วดันไหล่ไปด้านหลัง ลักษณะคล้ายกับการวาดด้วยไหล่ทั้ง 2 ข้างให้ปฏิบัติอย่างต่อเนื่องกัน ใช้ในการรำของตัวละครที่เป็นมอญ ลาว พม่า เช่น รำพลายชุมพล
5)  การฉอ้อนตัว คือ การถ่ายน้ำหนักตัวลงบนเท้าหน้า พร้อมกับโน้มลำตัวไปด้านหลังเล็กน้อย แล้วจึงถ่ายน้ำหนักตัวคืน โดยมากใช้กับตัวนาง
6)  การสะดุ้งตัว คือ การยึดตัวขึ้นเหมือนกิริยาสะดุ้ง ตามจังหวะเพลงบางครั้งก็ใช้สลับกับการกระทบจังหวะ เรียกว่า “ยืด-ยุบ” นิยมใช้ร่วมกับการลักคอและเล่นมือ เรียกว่า “เยื้องตัว” ปรากฏในท่ารำเพลงเร็ว
7)  การถัดเท้า คือ กิริยาการใช้เท้าแบบหนึ่ง ซึ่งมีอยู่ 2 ลักษณะ คือ การถัดเท้าอยู่กับที่ และการถัดเท้าแบบเคลื่อนที่ การถัดเท้าจะใช้เท้าขวาถัดเสมอโดยจะใช้ส่วนของเท้าตั้งแต่จมูกเท้ามาถึงส้น เท้าไถพื้นขึ้นไป แล้ววางเท้าลงตามจังหวะ ดังนี้
จังหวะที่ 1    ยกเท้าซ้ายก้าว
จังหวะที่ 2    เท้าขวาไถพื้นและยก
จังหวะที่ 3    วางเท้าขวาลง
8)  การฉายเท้า คือ การใช้เท้าข้างใดข้างหนึ่งยืนเป็นหลัก ส่วนเท้าอีกข้างหนึ่งให้ใช้จมูกเท้าจรดพื้นเปิดส้นเท้าขึ้น แล้วฉายหรือลากจมูกเท้าไปด้านข้างในลักษณะครึ่งวงกลม

About krooluang

บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน

Posted on มีนาคม 5, 2011, in นาฏศิลป์. Bookmark the permalink. ใส่ความเห็น.

ความคิดเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: